Τα τηλεφωνήματα τραπεζών και εισπρακτικών εταιρειών σε οφειλέτες κι η επίδρασή τους στην παραγραφή των οφειλών

Οι τράπεζες συνηθίζουν να ασκούν πίεση για την ικανοποίηση των οφειλών με συνεχή και επίμονα τηλεφωνήματα. Μπορεί όμως η τηλεφωνική συνομιλία να αποτελέσει αποδεικτικό στοιχείο για τη διακοπή της παραγραφής της οφειλής; Αρκεί δηλαδή το τηλεφώνημα για να διεκδικεί η τράπεζα την ικανοποίηση της οφειλής για πάντα, ακόμη και μετά από δεκαετίες;

Με την παραγραφή ο νομοθέτης έχει επιλέξει να συνεκτιμήσει την αδράνεια του δανειστή να διεκδικήσει την αξίωσή του ώστε να πετύχει ασφάλεια στις συναλλαγές. Για αυτό ο δανειστής οφείλει να ενεργήσει εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος. Με τον τρόπο αυτό ο οφειλέτης που εκλαμβάνει δικαιολογημένα την αδράνεια του δανειστή ως ένδειξη για την μη επιδίωξη ικανοποίησης της αξίωσής του, απαλλάσσεται από την απειλή της εκτέλεσης της αξίωσης στο διηνεκές.

Η νομοθετική ρύθμιση και η ερμηνεία της

Ένας από τους τρόπους διακοπής της παραγραφής είναι η αναγνώριση της αξίωσης από τον οφειλέτη, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 260 ΑΚ. Είναι αρκετή αναγνώριση της αξίωσης με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς μάλιστα να απαιτείται να είναι έγγραφη. Δεν πρόκειται δηλαδή για αφηρημένη αναγνώριση χρέους σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 873 ΑΚ, η οποία προϋποθέτει την τήρηση έγγραφου τύπου. Αντίθετα, αρκεί κάθε ενέργεια του οφειλέτη που απευθύνεται και περιέρχεται στον δανειστή, από την οποία προκύπτει ότι αναγνωρίζει την απαίτηση ως υφιστάμενη.

Η ενέργεια αυτή πρέπει να οδηγεί στο συμπέρασμα της αναγνώρισης αναμφισβήτητα, ώστε για τον δανειστή να παρέλκει η άσκηση αγωγής. Πρόκειται για δήλωση βούλησης του οφειλέτη προς τον δανειστή και δεν μπορεί να συναχθεί τέτοια από ενδεχόμενη μονομερή ενέργεια του δανειστή. Η μη απόκρουση ενδεχόμενης όχλησης δεν συνιστά αναγνώριση.

Στο πλαίσιο του λόγου αυτού διακοπής της παραγραφής τίθεται στην πράξη το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να συναχθεί αναγνώριση της αξίωσης από τον οφειλέτη και διακοπή της παραγραφής από καταγραφή σε ημερολόγιο Τράπεζας για τηλεφωνική όχληση του οφειλέτη και αναγνώριση της οφειλής στο πλαίσιο του τηλεφωνήματος, χωρίς κάποιο επιπλέον στοιχείο. Η διακοπή της παραγραφής με την αναγνώριση της αξίωσης από τον οφειλέτη αποτελεί εξώδικο τρόπο διακοπής της παραγραφής. Από τη δήλωση βούλησης αναγνώρισης του οφειλέτη πρέπει να δημιουργείται ασφάλεια στον δανειστή ώστε να μην θεωρεί αναγκαία τη δικαστική επιδίωξη της απαίτησής του.

Αρκεί επίκληση τηλεφωνήματος Τράπεζας για την αναγνώριση από τον οφειλέτη;

Ένα τηλεφώνημα από την Τράπεζα πολλά έτη μετά από τη δημιουργία της οφειλής και μια οποιαδήποτε απάντηση του οφειλέτη στο πλαίσιο της τηλεφωνικής αυτής επικοινωνίας δεν είναι αρκετή για να δημιουργήσει εύλογα στην Τράπεζα την εντύπωση ότι δεν είναι αναγκαία η δικαστική επιδίωξη της απαίτησης. Η μη δημιουργία εύλογης πεποίθησης για την αναγκαιότητα δικαστικής επιδίωξης επιτείνεται από την πάγια πρακτική των Τραπεζών να κοινοποιούν εξώδικες οχλήσεις και να προχωρούν σε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης άμεσα, απαιτώντας μάλιστα υπέρογκες εφάπαξ καταβολές για την επανυπαγωγή οφειλής σε ρύθμιση. Στο πλαίσιο της πάγιας αυτής πρακτικής ο περιορισμός της Τράπεζας σε μια τηλεφωνική και μόνο όχληση, χωρίς κίνηση άλλης διαδικασίας, οφείλεται ενδεχομένως στη στάθμιση ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση α) δεν υπάρχει αντικείμενο εκτέλεσης με αξία αντίστοιχη της οφειλής, β) δεν πρόκειται για οφειλή μεγάλης αξίας.

Επομένως, η επιλογή να μην επιδιωχθεί δικαστικά η ικανοποίηση της αξίωσης οφείλεται σε άλλους λόγους, κι όχι στην αναγνώριση της οφειλής από τον οφειλέτη.

Επιπλέον, η τηλεφωνική όχληση από την Τράπεζα, χωρίς να έχει διατηρηθεί το περιεχόμενο της συνομιλίας και χωρίς να έχει γίνει οποιαδήποτε περαιτέρω ενέργεια στη συνέχεια, δεν αρκεί για να συναχθεί ότι ο οφειλέτης απηύθυνε στην Τράπεζα δήλωση βούλησης αναγνώρισης της οφειλής.

Μια τέτοια εκδοχή θα διεύρυνε ανεπίτρεπτα τους λόγους διακοπής της παραγραφής, ενώ ο δανειστής έχει διάφορους τρόπους να επιφέρει αυτήν. Ακόμη και στην περίπτωση της αδράνειάς του θα εμπόδιζε τη συμπλήρωση του χρόνου παραγραφής χωρίς να δικαιολογείται, καθώς θα εμπόδιζε την επέλευση των συνεπειών της παραγραφής ενώ έχει δημιουργηθεί από την αδράνεια αυτή η εύλογη εντύπωση στον οφειλέτη ότι ο δανειστής δεν ενδιαφέρεται σοβαρά για την ικανοποίηση της αξίωσής του.

Η απόφαση 7117/2020 του Εφετείου Αθηνών

Αυτό κρίθηκε με την 7117/2020 απόφαση του Εφετείου Αθηνών [Τμήμα 8ο Μονομελές] σε υπόθεση που χειρίστηκε το γραφείο μας. Συγκεκριμένα, εξαφανίστηκε πρωτόδικη απόφαση με την οποία είχε γίνει δεκτό ότι είχε διακοπεί η παραγραφή με αναγνώριση από τον οφειλέτη επειδή προσκομίστηκε καταγραφή σε ανυπόγραφο ημερολόγιο της Τράπεζας στο πλαίσιο τηλεφωνήματος.

Η εφετειακή απόφαση όμως ορθά θεώρησε ότι από την καταγραφή αυτή στο πλαίσιο ενός τηλεφωνήματος με πρωτοβουλία της Τράπεζας και μόνο υποστηρικτικό στοιχείο μια ένορκη βεβαίωση υπαλλήλου της τράπεζας, δεν προκύπτει απευθυντέα δήλωση βούλησης του οφειλέτη προς την ίδια με την οποία αναγνώρισε την αξίωση, οδηγώντας την στο να θεωρεί περιττή τη δικαστική διεκδίκηση της αξίωσης.

Θεώρησε παραγεγραμμένη την αξίωση διέταξε την εξάλειψη των υποθηκών από ακίνητο του οφειλέτη.